Restant uit de Koude Oorlog: De luchtwachttoren van Bedum

december 1, 2016 Marc Hut
luchtwachttoren bedum
Dit is alles dat nog rest van de luchtwachttoren in Bedum. Foto: Piet Lanting

 

Het is er winderig en koud, weidse vergezichten en een blauwe lucht. De mannen op de toren staan te turen door lenzen en te luisteren naar vreemde geluiden. Vliegmachines, hoog en snel, daar ver aan de einder. Een rode ster siert het wapentuig uit het oosten komend. De toren: waakzaam. De tijden: onzeker, onbestendig en dreigend. De grote oorlog is al voorbij maar een nieuw conflict dient zich aan. De mannen op de toren, ook in Bedum, ze staan er vrijwillig. Deze dreiging is voorbijgegaan. Nog verder vliegend, langs westerse kusten.

 

Aan de Oude Dijk in Bedum staat het restant van een bijzonder overblijfsel uit de Koude Oorlog, een Luchtwachttoren. De toren was ooit onderdeel van een netwerk van uitkijktorens bedoeld om Sovietvliegtuigen waar te nemen en werd bemand door vrijwilligers van de Koninklijke Luchtwachtdienst. Op de torens stonden altijd mannelijke vrijwilligers, met goed gehoor en goed zicht.

 

Waarneming vijandelijke vliegtuigen

De KLD was al voor de Tweede Wereldoorlog, tot de capitulatie, erg verdienstelijk in het waarnemen van vijandelijke vliegtuigen. De dienst had als voorbeeld het Britse Royal Observer Corps. Na de oorlog werden de vrijwilligers van de KLD ingezet om vijandelijke vliegtuigen uit het Oostblok waar te nemen.
In de beginjaren van de Koude Oorlog, de jaren vijftig, zestig, was radar niet effectief beneden 1500 meter. Om laagvliegende vijandelijke vliegtuigen te kunnen waarnemen werden er in een driehoek een aantal torens geplaatst op een afstand van 16 km van elkaar (gehoorsafstand is 8 km). Dag en nacht werd er door vrijwilligers gewaakt over ons luchtruim.


De torens werden gebouwd van beton in een raatvorm-constructie en voorzien van observatieapparatuur. Van geen enkele toren in Nederland is deze apparatuur bewaard
gebleven maar men heeft wel een replica kunnen maken. Een Sovjetvliegtuig werd er trouwens door de heren luchtwachters nooit waargenomen. Gelukkig maar.

 

Burger Bescherming
Door onder andere de komst van moderne radar en straaljagers werden de torens overbodig. De karakteristieke constructies werden dan ook overgedragen aan de Burger Bescherming (BB) om atoombom inslagen te kunnen waarnemen en door te seinen. Een aantal torens werd eind jaren zestig nog voorzien van een atoomschuilkeldertje.

 

Nuclear armageddon
De torens doen herinneren aan andere tijden, tijden waarin oorlogsdreiging nog reëel was. Men dacht in de beginjaren van de Koude Oorlog dat een oorlog met de Sovjets in eerste instantie als conventionele oorlog zou verlopen en dat de Russen alleen strategische, kleine, atoombommen zouden gebruiken. Uit onlangs vrijgegeven Russische aanvalsplannen blijkt echter dat de Russen waarschijnlijk in geval van oorlog al gauw alle grote steden, militaire doelen en strategische locaties met zware nucleaire middelen zouden vernietigen. De meeste torens zijn inmiddels gesloopt, een enkele als museum ingericht. Zo is bijvoorbeeld de toren van Warfhuizen goed bewaard gebleven. Er is een stichting opgericht dat tot doel heeft de toren te herstellen en een stukje oorlogserfgoed voor het nageslacht te
bewaren. Voor meer info over deze stichting: luchtwachttoren.warfhuizeninfo.nl
Van de toren in Bedum, eigendom van de heer Klooster, is niet veel meer over. Onderdelen zijn hergebruikt voor de bouw van een schuur en alleen het onderste gedeelte is nog te herkennen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.